ตอนที่ 1 3:39
ทำไมยิ่งมีของ ใจยิ่งหนัก | พระภัททิยะกับคำว่า “สุขหนอ”
ปี 2017 ผมมาถึงเยอรมนีพร้อมกระเป๋าใบเดียว หลายปีต่อมา ห้อง 28 ตารางเมตรของผมเต็มไปด้วยของราคาแพง และผมก็เริ่มกลัวในสิ่งที่ไม่เคยต้องกลัว จนวันหนึ่งจึงเข้าใจว่า ผมไม่ได้เป็นเจ้าของของเหล่านั้น ผมเป็นยามเฝ้ามัน
ฉบับภาษาอังกฤษ: Why Owning More Felt Heavier | Bhaddiya and "What bliss!"
บทบรรยาย
ปีสองพันสิบเจ็ด ผมมาถึงเยอรมนีพร้อมกระเป๋าเดินทางใบเล็กหนึ่งใบ กับเป้อีกหนึ่งใบ เงินมีไม่ถึงเดือนละห้าร้อยยูโร แต่ทุกบ่าย เวลาทั้งหมดเป็นของผม ไม่มีอะไรต้องห่วง ไม่มีอะไรต้องเฝ้า
หลายปีต่อมา ผมอยู่ในห้องขนาดยี่สิบแปดตารางเมตร และยังบอกตัวเองว่าเป็นคนใช้ชีวิตเรียบง่าย แต่ห้องเล็ก ๆ ห้องนั้นค่อย ๆ เต็มขึ้นทีละปี ชุดเครื่องเสียงราคาเกินแสนบาท เปียโนไฟฟ้าจากสวีเดน ชุดคอมพิวเตอร์อีกหลายแสน นาฬิกา และกล้องถ่ายรูป ทุกครั้งที่ซื้อ ความอิ่มใจสว่างวาบอยู่ได้ครู่เดียว แล้วใจก็หิวชิ้นถัดไป
แต่เรื่องที่ผมไม่คาดคิด เกิดขึ้นหลังจากของทุกชิ้นเข้ามาอยู่ในห้องแล้ว เวลาเล่นเปียโน ผมกลัวคีย์จะพัง เวลาใส่นาฬิกา ผมกลัวมันจะเป็นรอย และพอของเสียเข้าจริง ๆ ผมก็เครียดหนัก ทั้งต้องเสียเงินซ่อม ทั้งต้องเสียเวลาไปกับความห่วงกังวล
ผมเพิ่งเข้าใจว่า ผมไม่ได้เป็นเจ้าของของเหล่านั้นเลย ผมรับจ้างเป็นยามเฝ้ามัน วันละยี่สิบสี่ชั่วโมง โดยไม่ได้ค่าจ้างสักบาทเดียว
เดือนตุลาคม ปีสองพันยี่สิบหก ผมเริ่มเก็บของเตรียมย้ายกลับเมืองไทย พอเห็นใบเสนอราคาค่าขนส่งข้ามทวีป ผมต้องนั่งลงกลางห้อง แล้วถามตัวเองอย่างจริงจังเป็นครั้งแรก ว่าอะไรบ้างที่ชีวิตจำเป็นต้องใช้จริง ๆ เปียโนหลังงามที่ตั้งอยู่ริมผนัง ผมแทบไม่ได้เปิดเล่นเลยด้วยซ้ำ
ผมขายชุดเครื่องเสียงไปในราคาขาดทุน ขายเปียโน แล้วทยอยขายของออกไปทีละชิ้น วันที่คนซื้อมายกของออกจากห้อง ผมใจหายและเสียดายอยู่เหมือนกัน แต่ผ่านไปเพียงไม่กี่วัน ยิ่งพื้นห้องว่างขึ้นเท่าไร ใจของผมก็ยิ่งเบาขึ้นเท่านั้น
ความเบาในห้องว่างวันนั้น ทำให้ผมนึกถึงพระภัททิยะในสมัยพุทธกาล ก่อนบวช ท่านเป็นผู้ปกครองแคว้น ในวังเต็มไปด้วยทรัพย์สมบัติ ทองและเงินอร่ามตา มีทหารถืออาวุธยืนเฝ้าอารักขา ทั้งในวังและนอกวัง แต่ยิ่งมีของให้หวงมากเท่าไร ท่านก็ยิ่งกลัวว่าจะถูกแย่งชิงไปมากเท่านั้น
เมื่อสละทุกอย่างมาบวช อยู่ตามป่าและโคนไม้ ท่านกลับเปล่งอุทานอยู่บ่อย ๆ ว่า สุขหนอ สุขหนอ ภิกษุรูปอื่นได้ยินเข้า ก็เข้าใจผิด คิดว่าท่านคงกำลังนึกถึงความสุขสมัยเป็นกษัตริย์ จึงไปกราบทูลพระพุทธเจ้า
เมื่อพระพุทธเจ้าตรัสถาม ท่านกราบทูลว่า สมัยที่มีคนคุ้มครองแน่นหนา ท่านยังกลัว ยังระแวง ยังสะดุ้งอยู่ แต่บัดนี้ อยู่ผู้เดียว ท่านไม่กลัว ไม่ระแวง ไม่สะดุ้งอีกเลย
แล้วพุทธศาสนาสอนให้ทิ้งทุกอย่างหรือ ไม่ใช่เลย คำว่าสันโดษ ไม่ได้แปลว่าหยุดขวนขวาย แต่หมายถึงอิ่มให้เร็วในเรื่องกินเรื่องใช้ เพื่อเอาเวลาและกำลังที่เหลือ ไปทุ่มให้กับสิ่งที่ไม่ควรอิ่มง่าย คือความรู้ ปัญญา และการทำประโยชน์ พระพุทธเจ้าตรัสถึงพระองค์เองว่า ทรงเป็นผู้ไม่สันโดษในกุศลธรรม
ทุกวันนี้ห้องของผมโล่งขึ้น ใจก็เบาขึ้น แต่ผมยังต้องเตือนตัวเองอยู่เสมอ เพราะถ้าเผลอเมื่อไร ผมก็จะกลับไปสมัครงานเป็นยามเฝ้าของอีกครั้ง แล้ววันนี้ คุณเป็นเจ้าของ หรือเป็นยาม